Ta strona wykorzystuje pliki cookie zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Więcej informacji o celu ich wykorzystania i możliwości zmiany ustawień cookie znajdziesz w Polityce prywatności.
poniedziałek, 3 lutego 2014

Słowniczek taktyczny

Tworząc nasze artykuły staramy się, by były jak najbardziej przystępne, ale i tak zdarza się, że dopytujecie o użyte w nich sformułowania taktyczne. Pokusiliśmy się więc o ułożenie słowniczka taktycznego - na razie w formie mocno podstawowej. Potraktujcie go jako artykuł "open source", otwarty na Wasze uwagi i propozycje. Dajcie znać w komentarzach, co jeszcze moglibyśmy do niego dodać (a może sami opiszecie jakieś hasło?), zmienić, napisać lepiej. Mamy nadzieję stworzyć kompendium, do którego będziemy mogli odwoływać się w kolejnych tekstach. A póki co - udanej, taktycznej lektury!

Blok obronny - formacja jako skupisko zawodników drużyny bez piłki. Blok może być wysoki - kiedy drużyna bez piłki podchodzi bardzo wysoko i stara się przeszkadzać już na połowie przeciwnika; średni - kiedy celem jest obrona w środkowej strefie boiska; niski - kiedy cała drużyna broni tuż przed swoim polem karnym, oddając część przestrzeni za darmo. Z pojęciem bloku obronnego wiąże się niska i wysoka linia obrony, tzn. sytuacja, w której linia obrony drużyny pozostaje ustawiona bardzo głęboko, minimalizując odległość między bramkarzem albo podchodzi wysoko, celem zachowania kompaktowości formacji, pozostawiając zarazem dużą odległość od bramkarza i szukając niekiedy gry na spalonego.

Dziura (ang. hole) - kwadrat przestrzeni, którego wierzchołki tworzą środkowi obrońcy i środkowi pomocnicy drużyny. Często określana po prostu przestrzenią pomiędzy liniami (obrony a pomocy zespołu).

Faza przejściowa (ang. transition) - przejście zespołu z obrony do ataku lub odwrotnie. Faza przejściowa w ataku następuje po odbiorze piłki i najczęściej prowadzi do próby kontrataku. Faza przejściowa w obronie następuje po stracie piłki i najczęściej prowadzi do próby kontrataku ze strony przeciwnika. Drużyna powinna być przygotowana na to, jak odpowiednio zareagować w każdym przypadku, tzn. sprawnie przejść zarówno z obrony do ataku, jak i odwrotnie. Fazy przejściowe są określane jako kluczowe we współczesnej piłce nożnej.

Formacja - ustawienie piłkarzy na boisku, z którego wynikają mocne i słabe strony danej drużyny, sposób, w jaki drużyna atakuje i broni się, także niekiedy określając tożsamość danej drużyny, tj. czy drużyna preferuje grę techniczną, bardziej defensywną, itd. Formacje same w sobie są neutralne i nie określają bezpośrednio nastawienia danej drużyny.

Głębia (fr. la profondeur; hisz. la profondidad; wł. la profondità) - przestrzeń za linią obrony rywala. Atakować głębię to inaczej penetrować, szukać sposobu przedostania się za plecy przeciwników znajdujących się najbliżej własnej bramki, czyli najczęściej obrońców.

Kanał (ang. channel) - przestrzeń między środkowym obrońcą a bocznym obrońcą w formacji z czwórką z tyłu, jak również przestrzeń między skrajnym środkowym obrońcą i wahadłowym w formacji z trójką/piątką z tyłu.

Kontrpressing (niem. Gegenpressing) - pressing podejmowany natychmiast po stracie piłki mający na celu jej natychmiastowe odzyskanie w momencie, gdy przeciwnik najczęściej nie jest na to przygotowany, ponieważ nie zdążył się jeszcze zorganizować po własnym odbiorze. Jürgen Klopp mówi o kontrpressingu jako o najlepszym rozgrywającym swojej drużyny, podczas gdy Arsène Wenger twierdzi, że największym zagrożeniem we współczesnym futbolu jest kontratak rywala bezpośrednio poprzedzony własnym kontratakiem, tj. wynikający ze straty piłki podyktowanej przez kontrpressing przeciwnika. [Proszę zwrócić uwagę na zachowanie Marco Reusa na poniższym przykładzie.]



Pressing - zorganizowany, skoordynowany i płynny ruch drużyny grającej bez piłki w kierunku strefy boiska, w której drużyna przeciwna operuje piłką. Celem pressingu jest maksymalne zaciśnięcie miejsca, tj. ograniczenie go, co ma zmusić drużynę będącą przy piłce do wycofania piłki lub posłania długiego podania do przodu. Pressing można stosować na całej długości i szerokości boiska, tylko na własnej połowie albo w wybranych strefach boiska. Z pressingiem wiążę się pojęcie bloku obronnego.

Strefy obronna, środkowa i ataku (ang. defensive, middle and attacking third) - podział boiska na trzy równe części, według jego długości. Nazywane też trzema tercjami boiska. Strefa ataku bywa również zastępowana określeniem ostatnie trzydzieści metrów przed bramką przeciwnika.

Wertykalność (ang. verticality) - drużyna gra wertykalnie wtedy, kiedy szybko chce przenosić się pod bramkę rywala, zamiast podawać wszerz boiska, próbuje zagrań prostopadłych. Jednym ze zwolenników takiego stylu gry jest Marcelo Bielsa, który posługując się hiszpańskim zwrotem verticalidad, mówił o szybkich podaniach w stronę bramki przeciwnika.

Wyprowadzenie piłki od tyłu (fr. relance) - sposób wznowienia gry od własnej bramki. Krótkie wznowienie (fr. relance courte) to wyprowadzenie piłki od tyłu przy użyciu krótkich podań. Długie wznowienie (fr. relance longue) to wyprowadzenie jej za pomocą długiego zagrania.

POZYCJE

Boczny napastnik (ang. wide forward) - napastnik ustawiony na boku w systemie z trójką atakujących, zazwyczaj 4-3-3. Najczęściej zajmuje pozycję na długości pomiędzy linią boczną a środkiem boiska, skąd atakuje głębię. W tej roli występuje obecnie chociażby Edinson Cavani w Paris Saint-Germain.

Box-to-box midfielder - środkowy pomocnik operujący na całej długości boiska, poruszający się od jednego do drugiego pola karnego, charakteryzujący się wysokimi umiejętnościami zarówno w grze defensywnej, jak i ofensywnej. Przykłady takiego zawodnika stanowią Michael Essien (w przeszłości) czy Yaya Touré (obecnie).

Bramkarz libero (ang. sweeper keeper) - bramkarz operujący stosunkowo daleko od własnej bramki, asekurujący swoich obrońców wyjściem z bramki w przypadku podania za ich plecy w celu oddalenia zagrożenia. Najczęściej obdarzony umiejętnością dobrego czytania gry i szybkością. Znajduje zastosowanie zwłaszcza w drużynach grających wysoką linią obrony, takich jak Liverpool Rafy Beniteza (Pepe Reina) czy Tottenham André Villasa-Boasa (Hugo Lloris).

Cofnięty skrzydłowy (ang. wing-back) - boczny obrońca/skrzydłowy występujący w systemie z trójką środkowych obrońców, zazwyczaj 3-5-2. Odpowiedzialny za zapewnienie drużynie szerokości na całej długości boiska oraz udział w obronie bocznych sektorów przed atakami przeciwnika. Przykładami takiego zawodnika są Stephan Lichtsteiner czy Kwadwo Asamoah w Juventusie oraz Ahmed Elmohamady w Hull City.

Fałszywa dziewiątka - środkowy napastnik, który schodzi w głąb pola, do tzw. dziury, czym a) może stwarzać przewagą liczebną w środku pola; b) wprowadza zamęt wśród środkowych obrońców rywali, którzy tracą czas na podjęcie decyzji, czy podążać za napastnikiem wgłąb pola czy pozostać na pozycji.

Głęboko operujący rozgrywający (ang. deep-lying playmaker; wł. regista) - rozgrywający ustawiony daleko od bramki przeciwnika, przed obrońcami swojej drużyny, nadający tempo i kierunek jej ataków z głębi pola, od tyłu. Typowym przykładem takiego zawodnika jest Andrea Pirlo, w którego ślady podążą prawdopodobnie Paul Pogba (w klubie) i Marco Verratti (w reprezentacji). Inny przykład stanowi w Paris Saint-Germain kolejny gracz Italii, Thiago Motta.

Holding midfielder (ang.) - środkowy pomocnik, którego zadaniem jest trzymanie pozycji, asekurowanie bocznych obrońców włączających się do akcji ofensywnych, przytrzymywanie piłki w pomocy i wybór, czy akcję należy rozwinąć przez podanie do obrońców, czy przeniesienie w strefę kreowania akcji. Każdy zawodnik inaczej interpretuje tę pozycję - Yaya Toure często włącza się do akcji ofensywnych, Bastian Schweinsteiger lub Xabi Alonso wolą nieustannie podawać, a Sandro lub Sven Bender zajmują się odbiorem piłki.

Mediano (pomocnik pracujący) - specyficzna rola w środku pomocy. Mediano to zawodnik, którego wszędzie pełno, dużo biegający, którego zadania polegają raczej na odbiorze piłki, niż na kreacji. Dobrym przykładem jest Gennaro Gattuso z czasów najlepszej gry w Milanie.

Mezz’ala (ang. shuttler) - dosłownie: półskrzydłowy. Pozycja skrajnego środkowego pomocnika w formacji bez tradycyjnych skrzydłowych, np. w 4-3-1-2. Przykładem może być Clarence Seedorf z czasów gry w Milanie Carlo Ancelottiego.

Odwrócony skrzydłowy - skrzydłowy, którego wiodąca noga jest “niezgodna” ze stroną boiska, na której gra. Lewonożny Stewart Downing grający na prawej flance jest odwróconym skrzydłowym. Inne przykłady to Arjen Robben i Frank Ribery z Bayernu Monachium czy para Ronaldo-Di Maria z Realu Madryt epoki Jose Mourinho. O odwróconych skrzydłowych pisaliśmy TUTAJ.

Poacher - sęp pola karnego, zawodnik niekoniecznie uczestniczący w rozegraniu akcji, niebędący nawet wybitnym technikiem czy dryblerem, ale idealnie czujący się w polu karnym. Grający na linii spalonego lub nawet za obroną, by w kluczowym momencie znaleźć się tam, gdzie spada piłka i wykończyć akcję. Np. Gerd Müller czy Fillippo Inzaghi.

Pomocnik biegający (ang. runner) - środkowy pomocnik charakteryzujący się dużym wybieganiem i wykonujący ruchy z głębi pola w linię ataku: w pole karne rywala czy za plecy jego obrońców. Świetne przykłady takich zawodników stanowią Blaise Matuidi i Jordan Henderson.

Pomocnik kreujący (ang. creator) - środkowy pomocnik charakteryzujący się kreatywnością i stwarzający dużo okazji podbramkowych swoim partnerom. Robi to zarówno z głębi pola, bocznych sektorów, jak i pozycji dziesiątki. Za świetny przykład takiego zawodnika może uchodzić Christian Eriksen.

Pomocnik niszczący (ang. destroyer) - środkowy pomocnik charakteryzujący się dobrą grą bez piłki w defensywie, notujący wiele odbiorów i przechwytów przerywających (niszczących) ataki przeciwnika. Może operować zarówno głęboko, przed linią obrony, jak i wyżej, nawet na pozycji dziesiątki (np. Jordan Veretout podczas finałów mistrzostw świata do lat 20).

Pomocnik podający (ang. passer) - środkowy pomocnik charakteryzujący się wysoką jakością podań: nie tyle kluczowych, co takich, które pozwalają drużynie utrzymać się przy piłce, przenieść ją w wolny sektor czy wyjść spod pressingu. Przykładami takich zawodników są Xavi, Luka Modrić, Marco Verratti czy Joe Allen.

Półlewy/półprawy środkowy obrońca - ten z dwójki środkowych obrońców operujący bliżej danej strony boiska. Wbrew obiegowej opinii, w grze na pozycji półlewego a półprawego środkowego obrońcy występuje spora różnica, podobnie jak pomiędzy grą na lewej a prawej obronie. Stąd zawodnik prawonożny potrzebuje doświadczenia, aby grać z powodzeniem w roli półlewego środkowego obrońcy. Nieprzypadkowo zawodnicy lewonożni bardzo rzadko grają w duecie w centrum defensywy, gdyż każdemu z nich tego doświadczenia brakuje (przez całe swoje życie grali jako półlewi, mając u swojego boku graczy prawonożnych, których jest zdecydowanie więcej).

Prima punta - określana również jako klasyczna dziewiątka. Zadaniem takiego napastnika jest strzelanie goli. Prima punta operuje w polu karnym i kończy akcje kolegów. Jest dobry w powietrzu, a także potrafi strzelać obiema nogami. Rzadko pomaga w defensywnej fazie. Przykłady to Mario Gomez, Radamel Falcao czy David Trezeguet.

Środkowy skrzydłowy (ang. central winger) - rozgrywający, numer 10 charakteryzujący się regularnym zbieganiem do bocznych sektorów, gdzie szuka gry, robi przewagę, destabilizuje szeregi przeciwnika i stwarza stamtąd sytuacje podbramkowe. Początkowo Michael Cox przypiął tę łatkę Mathieu Valbuenie, w którego ślady podążył Mesut Özil czy Rémy Cabella.

Target man - środkowy napastnik, numer 9 stanowiący z przodu oparcie dla swoich partnerów. Jest adresatem najczęściej długich podań posyłanych na niego w celu utrzymania bądź zgrania piłki do nadbiegających kolegów i szybkiego przeniesienia ciężaru gry w okolice bramki przeciwnika.

Trequartista - zawodnik operujący w tzw. trzeciej ćwiartce boiska, którego zadaniem jest szukanie miejsca między liniami przeciwnika i posyłanie zabójczych piłek w pole karne. Tradycyjnie, trequartista zwolniony był z obowiązków defensywnych. Przykładami są Antonio Cassano, Alessandro Diamanti czy Roberto Baggio. Południowoamerykański odpowiednik trequartisty to enganche (Juan Roman Riquelme).
comments powered by Disqus
facebook